مقدّمه جايگاه قواعد فقهى بين فقه و اصول از مهم‌ترين مسائلى كه تحقيق و بحث دربارهء آن بر فقيه واجب است ، « قواعد فقهى » است كه وسيله‌اى براى رسيدن به احكام فراوانى در تمام ابواب فقه بوده ، و در مباحث و ابواب مختلف فقه ، فروع مهمّى بر آن مبتنى است . ولى علىرغم اين جايگاه مهم ، آن‌گونه كه شايسته آن است مورد بحث واقع نشده - نه در فقه و نه در اصول فقه - مگر بخش ناقصى از آن ، مانند « قاعدهء لا ضرر » ؛ و بعضى قواعد ديگر مانند « قاعدهء تجاوز » و « قاعدهء فراغ » كه در كتب اصوليون متأخر به عنوان بحث تبعى و جنبى مطرح شده ، و به طور مستقل از آن بحث نكرده‌اند . در نتيجه اين قواعد فقهى همانند آوارگانى شده‌اند كه نه مسكنى مىيابند و نه قرارى مىگيرند ، چرا كه نه در فقه جاى دارند و نه در اصول . از يك طرف امكان ندارد اين قواعد را به صورت كامل در علم فقه مورد بحث قرار داد ، زيرا هر يك از مسائل فقهى مربوط به